Trang chủ
Typomo.

Gõ chú âm cơ bản

Cách gõ tiếng Hoa bằng chú âm, từng bước một

Gõ chú âm chỉ theo một khuôn nhỏ: ghi âm, thêm thanh, chọn chữ. Khi đã nắm được khuôn này, từ nào cũng gõ theo cùng một cách.

Trả lời nhanh

Để gõ chú âm, hãy nhập các ký hiệu của một âm tiết theo thứ tự (thanh mẫu, rồi giới âm, rồi vận mẫu), sau đó nhập thanh điệu: ˊ, ˇ, ˋ hoặc ˙, hoặc phím cách cho thanh 1 trên máy tính. Bộ gõ sẽ hiện các chữ Hán phù hợp; bạn chọn đúng chữ và xác nhận. Gõ nguyên cả từ sẽ cho kết quả đoán chính xác hơn gõ từng chữ một.

Một âm tiết chú âm được ghép thế nào

Mỗi chữ Hán là một âm tiết, và mỗi âm tiết chú âm đều có cùng các ô: một thanh mẫu + tối đa một giới âm + tối đa một vận mẫu + thanh điệu. Không phải ô nào cũng được điền. 媽 là ㄇㄚ (thanh mẫu + vận mẫu), 小 là ㄒㄧㄠˇ (thanh mẫu + giới âm + vận mẫu + thanh), còn 五 chỉ là ㄨˇ (giới âm + thanh).

Khi gõ, bạn điền các ô đó từ trái sang phải. Đó là toàn bộ quy tắc viết, và cũng là lý do một âm tiết chú âm không bao giờ cần quá bốn phím, kể cả thanh điệu. Bảy thanh mẫu ㄓㄔㄕㄖㄗㄘㄙ còn có thể đứng một mình: 知 chỉ là ㄓ. Nếu muốn xem 37 ký hiệu được xếp theo từng ô, bảng chú âm trình bày chúng kèm pinyin để so sánh.

  • Thanh mẫu (21): từ ㄅ đến ㄙ, phụ âm ở đầu.
  • Giới âm (3): ㄧ, ㄨ, ㄩ, âm lướt ở giữa.
  • Vận mẫu (13): từ ㄚ đến ㄦ, nguyên âm hoặc vần có âm mũi ở cuối.

Thanh điệu trong chú âm và cách gõ từng thanh

Tiếng Hoa có bốn thanh cộng một thanh nhẹ, và chú âm đánh dấu mỗi thanh sau các ký hiệu. Thanh 1 thường không có dấu, và đây là chỗ khiến người mới gõ bối rối: trên máy tính bạn vẫn phải báo cho bộ gõ biết âm tiết đã kết thúc, nên bạn nhấn phím cách. Các thanh còn lại dùng phím 6 (ˊ), 3 (ˇ), 4 (ˋ) và 7 (˙) trên bàn phím Dachen. Trên bàn phím chú âm của iPhone, các dấu thanh có phím riêng.

Dấu thanh nhẹ được in trước âm tiết trong sách (˙ㄇㄚ cho 嗎), nhưng bạn gõ nó sau các ký hiệu, như mọi thanh khác: ㄇ, ㄚ, ˙. (Trên bàn phím luyện tập của Typomo, phím cách được ghi là “phím cách (thanh một)”, nên thói quen gõ thanh 1 hình thành ngay từ đầu.)

Thanh điệuDấuPhím máy tínhVí dụ
Thanh 1không dấuPhím cách媽 ㄇㄚ mā
Thanh 2ˊ6麻 ㄇㄚˊ má
Thanh 3ˇ3馬 ㄇㄚˇ mǎ
Thanh 4ˋ4罵 ㄇㄚˋ mà
Thanh nhẹ˙7嗎 ˙ㄇㄚ ma

Trên máy tính, phím cách có hai vai trò: ngay sau một âm tiết nó là thanh 1, còn khi chữ Hán đã hiện ra thì nó mở danh sách gợi ý.

Quy trình gõ một âm tiết

Dưới đây là quy trình đó được viết thành từng bước. Giả sử bạn đã cài bàn phím; nếu chưa, hãy bắt đầu với cài đặt bàn phím chú âm.

  1. Gõ thanh mẫu

    Gõ ký hiệu phụ âm nếu âm tiết có, ví dụ ㄒ cho 小.

  2. Gõ giới âm và vận mẫu

    Thêm ㄧ, ㄨ hoặc ㄩ nếu có, rồi đến vận mẫu: ㄒ, ㄧ, ㄠ.

  3. Gõ thanh điệu

    Nhấn phím thanh: ˇ cho 小. Với âm tiết thanh 1, nhấn phím cách trên máy tính.

  4. Kiểm tra chữ Hán

    Bộ gõ hiện chữ mà nó đoán là đúng nhất. Nếu sai chữ, mở danh sách gợi ý (phím cách trên Mac, hoặc thanh gợi ý trên iPhone) và chọn chữ đúng.

  5. Xác nhận

    Nhấn Return trên Mac, hoặc cứ gõ tiếp; trên iPhone, chạm vào một chữ gợi ý là chữ đó được chèn vào.

Ví dụ cụ thể: 我要一杯咖啡

“Cho tôi một ly cà phê” là câu hữu ích và cũng là bài tập gõ tốt, vì nó trộn thanh 3, thanh 4 và thanh 1. Dưới đây là từng âm tiết kèm chú âm, phím thanh và các phím Dachen bạn sẽ nhấn trên máy tính.

Gõ 我要一杯咖啡 từng âm tiết
Chữ HánChú âmThanhPhím Dachen
我 (tôi)ㄨㄛˇ3J I 3
要 (muốn)ㄧㄠˋ4U L 4
一 (một)ㄧ1U Phím cách
杯 (ly, cốc)ㄅㄟ11 O Phím cách
咖ㄎㄚ1D 8 Phím cách
啡ㄈㄟ1Z O Phím cách

Để ý rằng 我 là ㄨㄛ chứ không phải chỉ ㄛ, dù pinyin viết là wo. Chú âm viết đủ những âm mà pinyin rút gọn.

Gõ theo từ, đừng gõ từng chữ

Chú âm là hệ ghi âm, nên một âm tiết ứng với nhiều chữ Hán. Chỉ riêng ㄕˋ đã có thể là 是, 事, 試, 市 và nhiều chữ khác. Nếu bạn gõ một âm tiết rồi dừng, bộ gõ phải đoán mà không có ngữ cảnh. Nếu bạn gõ tiếp cả từ hoặc cụm từ, nó có thể dựa vào các âm tiết xung quanh để chọn: ㄎㄚ ㄈㄟ gần như luôn thành 咖啡 mà bạn không cần đụng đến danh sách gợi ý.

Vì vậy thói quen cần xây dựng là: gõ cả từ, liếc qua kết quả và chỉ sửa chỗ sai. Chọn chữ sau mỗi âm tiết vừa chậm hơn vừa dễ sai hơn. Chọn nhầm chữ đồng âm là một trong những lỗi gõ chú âm thường gặp, và gõ theo từ là cách sửa đơn giản nhất. Khi khuôn này đã thành tự nhiên, luyện gõ bàn phím chú âm là nơi giúp bạn tăng tốc.

Biến điệu khi nói: hãy gõ thanh theo từ điển

Một số chữ đổi thanh khi đứng trong ngữ cảnh. Nổi tiếng nhất là 一 và 不: 一杯 được đọc là yì bēi, còn 不是 được đọc là bú shì. Bộ gõ cần thanh theo từ điển, nên bạn vẫn gõ 一 là ㄧ (thanh 1, phím cách) và 不 là ㄅㄨˋ. Hãy gõ theo từ điển, và nói theo những gì tai bạn nghe.

Điều này chỉ áp dụng cho một số ít chữ rất thông dụng, nhưng lại hay làm người học vấp vì họ nghe một thanh khác với thanh cần gõ.

Dấu câu cơ bản

Văn bản tiếng Hoa dùng dấu câu toàn khổ, rộng bằng một chữ Hán: dấu phẩy ,, dấu chấm 。, dấu hỏi ? và dấu chấm than !. Đài Loan còn dùng dấu 、 để ngăn cách các mục trong một danh sách và 「」 làm dấu ngoặc kép.

Trên iPhone, dấu câu nằm ở các phím ký hiệu của bàn phím chú âm, và sau khi bạn gõ một chữ, thanh gợi ý thường cũng đề xuất các dấu câu phổ biến. Trên máy tính, lưu ý rằng trong bố cục Dachen một số phím dấu câu là ký hiệu chú âm (phím dấu phẩy là ㄝ, phím dấu chấm là ㄡ), nên dấu câu hoạt động hơi khác; hướng dẫn nhập tiếng Hoa của Apple (mở trong thẻ mới) có chi tiết cho Mac.

Câu hỏi thường gặp

Gõ thanh 1 trong chú âm thế nào?

Thanh 1 không có dấu hiển thị. Trên máy tính, bạn nhấn phím cách sau các ký hiệu để bộ gõ biết âm tiết đã hoàn chỉnh. Trên bàn phím chú âm của iPhone, bạn chọn chữ Hán trên thanh gợi ý sau khi gõ các ký hiệu.

Gõ thanh nhẹ thế nào?

Gõ các ký hiệu trước, rồi đến dấu thanh nhẹ ˙ (phím 7 trên bàn phím máy tính kiểu Dachen, hoặc phím ˙ trên iPhone). Trong sách nó được in trước âm tiết, nhưng khi gõ thì nhập sau.

Có nhất thiết phải gõ thanh điệu không?

Thanh điệu thu hẹp danh sách gợi ý, nên có gõ thanh thì bạn ra đúng chữ thường xuyên hơn. Trên máy tính, thanh điệu, kể cả phím cách cho thanh 1, còn đánh dấu chỗ một âm tiết kết thúc và âm tiết tiếp theo bắt đầu.

Vì sao bộ gõ hay chọn sai chữ?

Nhiều chữ Hán có cùng cách đọc. Gõ cả từ hoặc cụm từ cho bộ gõ thêm ngữ cảnh; nếu nó vẫn đoán sai, hãy mở danh sách gợi ý và chọn chữ đúng.

Luyện khuôn gõ đến khi thành phản xạ

Typomo đưa bạn từ 37 ký hiệu đến từ vựng và cả câu, có âm thanh và các phím thanh điệu hoạt động giống bàn phím chú âm của iOS.

Tải trên App Store (mở trong thẻ mới)