Trả lời nhanh
Những lỗi gõ chú âm thường gặp nhất là quên phím cách cho thanh 1, nhầm ㄣ/ㄥ và ㄢ/ㄤ, lẫn ㄓㄔㄕㄖ với ㄗㄘㄙ, mang cách viết pinyin sang (gõ ㄨ thay vì ㄩ, iu/ui/un), bỏ ㄨ trong ㄨㄛ, nhầm ㄜ với ㄝ, xử lý sai thanh nhẹ, chọn nhầm chữ đồng âm và luôn nhìn bàn phím. Mỗi lỗi đều có một bài luyện ngắn.
1. Quên phím cách cho thanh 1
Vì sao xảy ra: thanh 1 không có dấu hiển thị, nên có cảm giác không có gì để gõ. Nhưng trên máy tính, bộ gõ cần biết âm tiết kết thúc ở đâu. Không có phím cách, ㄎㄚ và âm tiết sau sẽ dính vào nhau và bộ gõ đoán sai.
Cách sửa: coi phím cách là một phím thanh thật sự, giống 6, 3, 4 và 7. Luyện một chuỗi từ thanh 1 vừa đọc to vừa gõ: 咖啡 ㄎㄚ ㄈㄟ, 今天 ㄐㄧㄣ ㄊㄧㄢ, 開車 ㄎㄞ ㄔㄜ, nhấn phím cách sau mỗi âm tiết. Quy trình gõ thanh đầy đủ có trong bài cách gõ chú âm.
2. Nhầm ㄣ/ㄥ và ㄢ/ㄤ
Vì sao xảy ra: vần kết thúc bằng -n và -ng nghe khá giống nhau, nhất là khi nói nhanh hoặc ở âm tiết đọc nhẹ. Kết quả là 人 bị gõ thành ㄖㄥˊ hay 山 thành ㄕㄤ.
Cách sửa: học theo cặp, đừng học từng ký hiệu riêng lẻ. Gõ liền từng cặp và lắng nghe sự khác biệt: 真 ㄓㄣ / 蒸 ㄓㄥ, 心 ㄒㄧㄣ / 星 ㄒㄧㄥ, 山 ㄕㄢ / 商 ㄕㄤ, 班 ㄅㄢ / 幫 ㄅㄤ. Trên bàn phím Dachen mỗi ký hiệu có phím riêng (ㄢ 0, ㄣ P, ㄤ ;, ㄥ /), nên nếu cứ nhầm đều đặn ở đây thì thường là do nghe sai chứ không phải trượt tay.
Khi không chắc, hãy tra từ đó trong từ điển một lần và gõ nó năm lần. Trí nhớ về cách viết in sâu nhanh hơn qua ngón tay.
3. Lẫn ㄓㄔㄕㄖ với ㄗㄘㄙ
Vì sao xảy ra: các âm uốn lưỡi ㄓㄔㄕㄖ (zh, ch, sh, r) và các âm đầu lưỡi phẳng ㄗㄘㄙ (z, c, s) có thể nghe giống nhau khi nói nhanh, thoải mái. Người học dựa vào tai sẽ gõ 是 thành ㄙˋ hoặc 四 thành ㄕˋ.
Cách sửa: luyện các cặp tối thiểu: 是 ㄕˋ / 四 ㄙˋ, 至 ㄓˋ / 自 ㄗˋ, 柴 ㄔㄞˊ / 才 ㄘㄞˊ. Hãy nhớ cả bảy ký hiệu đều có thể đứng riêng thành một âm tiết (是 chỉ là ㄕˋ), nên không cần gõ thêm nguyên âm nào, khác với chữ -i trong shi và si của pinyin.
4. Mang cách viết pinyin sang chú âm
Vì sao xảy ra: nếu bạn học pinyin trước, ngón tay sẽ cố viết theo pinyin. Nhưng pinyin lược bỏ hoặc rút gọn một số âm mà chú âm viết đầy đủ. Bài chú âm và pinyin giải thích hệ thống; đây là những chỗ gây lỗi khi gõ:
- ju, qu, xu là ㄩ, không phải ㄨ. 去 là ㄑㄩˋ, 學 là ㄒㄩㄝˊ. Pinyin giấu hai chấm của ü sau j, q, x, nên chữ “u” bạn thấy thực ra là ㄩ. Cũng đừng thêm ㄧ phía trước.
- Chữ u của pinyin không phải phím U. Trên bàn phím Dachen, phím U gõ ra ㄧ còn ㄩ nằm ở phím M, nên phản xạ pinyin sẽ đưa ngón tay đến sai ký hiệu.
- iu = ㄧㄡ. 六 là ㄌㄧㄡˋ, không phải ㄌㄧㄨ.
- ui = ㄨㄟ. 對 là ㄉㄨㄟˋ, không phải ㄉㄨㄧ.
- Cách viết un có hai dạng tương ứng. 春 chūn là ㄔㄨㄣ; jun, qun, xun và yun dùng ㄩㄣ, ví dụ 群 qún ㄑㄩㄣˊ (mở trong thẻ mới).
Bài luyện: gõ 去學六對春 năm lần, vừa gõ vừa đọc to cách viết chú âm của từng chữ.
5. ㄛ và ㄨㄛ, ㄜ và ㄝ
Vì sao xảy ra: o và e của pinyin có thể tương ứng với nhiều vận mẫu chú âm. Hãy so sánh 波 ㄅㄛ với 我 ㄨㄛˇ, 多 ㄉㄨㄛ và 國 ㄍㄨㄛˊ. ㄛ có thể tự tạo thành một âm tiết, như 喔 ㄛ (mở trong thẻ mới), nhưng khi gõ 我 thì không bỏ được ㄨ.
Tương tự, chữ e của pinyin là ㄜ khi đứng riêng hoặc sau thanh mẫu (喝 ㄏㄜ, 個 ㄍㄜˋ), nhưng là ㄝ khi đứng sau ㄧ hoặc ㄩ (謝 ㄒㄧㄝˋ, 也 ㄧㄝˇ, 月 ㄩㄝˋ).
Cách sửa: gõ các cặp 波/我 và 喝/謝 mỗi cặp mười lần, rồi gõ một câu trộn lẫn chúng: 我也喝 ㄨㄛˇ ㄧㄝˇ ㄏㄜ.
6. Xử lý sai thanh nhẹ
Vì sao xảy ra: sách in dấu thanh nhẹ trước âm tiết (˙ㄇㄚ), nên người học cố gõ nó trước, hoặc bỏ luôn vì âm tiết đó nghe nhẹ.
Cách sửa: gõ dấu chấm cuối cùng, như mọi thanh khác: ㄇ, ㄚ, ˙ cho 嗎. Luyện cùng lúc những từ thanh nhẹ hằng ngày: 謝謝 ㄒㄧㄝˋ ˙ㄒㄧㄝ, 的 ˙ㄉㄜ, 嗎 ˙ㄇㄚ. Khi gõ cả từ, bộ gõ thường tự điền đúng chữ dù bạn chưa chắc chắn, thêm một lý do để gõ theo từ thay vì từng chữ.
7. Chọn nhầm chữ đồng âm
Vì sao xảy ra: một âm có thể ứng với nhiều chữ Hán. Chỉ riêng ㄕˋ đã có thể là 是, 事, 試 hoặc 市. Gõ từng âm tiết một khiến bộ gõ không có ngữ cảnh, và nhận luôn chữ gợi ý đầu tiên mà không nhìn sẽ để lại chữ sai trong văn bản.
Cách sửa: gõ cả từ hoặc cụm từ, rồi đọc lại kết quả trước khi đi tiếp. Khi một từ ra sai, hãy mở danh sách gợi ý và chọn có chủ đích. Đọc lại câu một lần nhanh hơn nhiều so với phải giải thích lỗi chính tả về sau.
8. Lúc nào cũng nhìn bàn phím
Vì sao xảy ra: với 37 ký hiệu cộng thêm thanh điệu, dò từng phím có vẻ an toàn hơn. Nhưng khi đó mắt bạn liên tục đảo giữa bàn phím và văn bản, và tốc độ dậm chân tại chỗ.
Cách sửa: luyện theo nhóm phím thay vì cả bàn phím. Bắt đầu với một nhóm (ví dụ ㄅㄆㄇㄈ và ㄉㄊㄋㄌ), gõ những âm tiết chỉ dùng các ký hiệu đó cộng vài vận mẫu cho đến khi không cần nhìn nữa, rồi thêm nhóm tiếp theo. Hãy để bảng chú âm bên cạnh thay vì nhìn chằm chằm vào phím. Theo dõi những ký hiệu bạn vẫn còn sai: thống kê của Typomo liệt kê các ký hiệu yếu trong tuần, để bạn biết nên lặp lại nhóm nào. Nếu muốn có lịch cụ thể, kế hoạch học chú âm trong hai tuần chia việc này ra theo từng ngày.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao phân biệt ㄣ và ㄥ khi gõ?
Học chúng theo cặp như 真 ㄓㄣ / 蒸 ㄓㄥ và 心 ㄒㄧㄣ / 星 ㄒㄧㄥ, và nghe từng cặp trước khi gõ. Nếu không chắc về một từ, hãy tra một lần rồi gõ nhiều lần để cách viết in vào trí nhớ.
Vì sao tôi cứ gõ ㄨ thay vì ㄩ?
Pinyin viết ju, qu và xu mà không có hai chấm của ü, nên âm đó trông như u. Trong chú âm, các âm tiết này dùng ㄩ: 去 là ㄑㄩˋ. Hãy đọc to cách viết chú âm khi gõ cho đến khi thói quen thay đổi.
Cách tốt nhất để học gõ chú âm là gì?
Các buổi ngắn mỗi ngày hiệu quả hơn những buổi dài mà thưa thớt. Học ký hiệu theo từng nhóm phím nhỏ, gõ từ thật thay vì ký hiệu ngẫu nhiên, và ôn những phím bạn sai nhiều nhất.
Gõ 我 thành ㄛˇ có phải là lỗi không?
Đúng vậy. 我 là ㄨㄛˇ. ㄛ có thể là một âm tiết riêng như trong 喔 ㄛ, nhưng không phải cách viết của 我.
