Kısa cevap
Zhuyin yazarken en sık yapılan hatalar şunlar: 1. ton için Boşluk'u atlamak, ㄣ/ㄥ ile ㄢ/ㄤ'yi karıştırmak, ㄓㄔㄕㄖ ile ㄗㄘㄙ'yi karıştırmak, Pinyin yazımlarını taşımak (ㄩ yerine ㄨ, iu/ui/un), ㄨㄛ'daki ㄨ'yu düşürmek, ㄜ ile ㄝ'yi karıştırmak, nötr tonu yanlış girmek, yanlış eş sesliyi seçmek ve sürekli tuşlara bakmak. Her birinin kısa bir alıştırması var.
1. 1. ton için Boşluk'u unutmak
Neden olur: 1. tonun görünür bir işareti yoktur, bu yüzden yazılacak bir şey yokmuş gibi gelir. Oysa bilgisayarda giriş yöntemi hecenin nerede bittiğini bilmek zorundadır. Boşluk olmadan ㄎㄚ ile sonraki hece birbirine karışır ve tahmin yanlış çıkar.
Çözüm: Boşluk'u 6, 3, 4 ve 7 gibi gerçek bir ton tuşu olarak gör. Bir dizi 1. ton kelimesini yazarken sesli söyle: 咖啡 ㄎㄚ ㄈㄟ, 今天 ㄐㄧㄣ ㄊㄧㄢ, 開車 ㄎㄞ ㄔㄜ; her heceden sonra Boşluk'a bas. Ton rutininin tamamı Zhuyin ile yazma yazısında.
2. ㄣ/ㄥ ve ㄢ/ㄤ'yi karıştırmak
Neden olur: -n ve -ng bitişleri, özellikle hızlı konuşmada birbirine yakın duyulur ve Türkçede -ng ayrı bir bitiş olarak bulunmadığı için bu ayrım çoğu Türkçe konuşana yabancıdır. Sonuçta 人 ㄖㄥˊ, 山 de ㄕㄤ diye yazılır.
Çözüm: tek tek semboller değil, çiftler öğren. Her çifti art arda yaz ve farkı dinle: 真 ㄓㄣ / 蒸 ㄓㄥ, 心 ㄒㄧㄣ / 星 ㄒㄧㄥ, 山 ㄕㄢ / 商 ㄕㄤ, 班 ㄅㄢ / 幫 ㄅㄤ. Dachen klavyede her birinin kendi tuşu vardır (ㄢ 0, ㄣ P, ㄤ ;, ㄥ /); bu yüzden burada sürekli yapılan bir karışıklık genellikle parmak kaymasından değil, duyma hatasından kaynaklanır.
Emin olmadığında kelimeye sözlükte bir kez bak ve beş kez yaz. Yazım hafızası parmaklar yoluyla daha hızlı yerleşir.
3. ㄓㄔㄕㄖ ile ㄗㄘㄙ'yi karıştırmak
Neden olur: dil kıvrılarak söylenen ㄓㄔㄕㄖ (zh, ch, sh, r) ile dil düz tutularak söylenen ㄗㄘㄙ (z, c, s) hızlı ve rahat konuşmada birbirine benzeyebilir. Kulağına güvenen öğrenenler 是'yi ㄙˋ, 四'ü de ㄕˋ diye yazar.
Çözüm: en küçük çiftlerle çalış: 是 ㄕˋ / 四 ㄙˋ, 至 ㄓˋ / 自 ㄗˋ, 柴 ㄔㄞˊ / 才 ㄘㄞˊ. Yedisinin de tek başına bir hece olabileceğini unutma (是 sadece ㄕˋ'dir); yani Pinyin'deki shi ve si'nin -i'sinin aksine yazılacak fazladan bir ünlü yoktur.
4. Pinyin yazımlarını Zhuyin'e taşımak
Neden olur: önce Pinyin öğrendiysen parmakların Pinyin'in yazdığını hecelemeye çalışır. Ama Pinyin, Zhuyin'in tam olarak yazdığı bazı sesleri düşürür ya da kısaltır. Sistemi Zhuyin ve Pinyin karşılaştırması anlatıyor; yazma hatalarına yol açan noktalar şunlar:
- ju, qu, xu ㄨ değil ㄩ'dur. 去 ㄑㄩˋ, 學 ㄒㄩㄝˊ'dir. Pinyin j, q, x'ten sonra ü'nün noktalarını gizler; yani gördüğün “u” aslında ㄩ'dur. Önüne ㄧ da ekleme.
- Pinyin'deki u, U tuşu değildir. Dachen klavyede U tuşu ㄧ yazar, ㄩ ise M'dedir; bu yüzden Pinyin refleksi parmağını yanlış sembole götürür.
- iu = ㄧㄡ. 六 ㄌㄧㄨ değil, ㄌㄧㄡˋ'dur.
- ui = ㄨㄟ. 對 ㄉㄨㄧ değil, ㄉㄨㄟˋ'dir.
- un yazımının iki kalıbı vardır. 春 chūn ㄔㄨㄣ'dir; jun, qun, xun ve yun ise ㄩㄣ kullanır, örneğin 群 qún ㄑㄩㄣˊ (yeni sekmede açılır).
Alıştırma: 去學六對春'yi beş kez yaz ve giderken her birinin Zhuyin yazımını sesli söyle.
5. ㄛ ile ㄨㄛ, ㄜ ile ㄝ
Neden olur: Pinyin'deki o ve e farklı Zhuyin son seslerini gösterebilir. 波 ㄅㄛ ile 我 ㄨㄛˇ, 多 ㄉㄨㄛ ve 國 ㄍㄨㄛˊ'yi karşılaştır. ㄛ tek başına bir hece oluşturabilir, örneğin 喔 ㄛ (yeni sekmede açılır), ama 我 için ㄨ gerekir.
Aynı şekilde Pinyin'deki e, tek başına ya da bir ilk sesten sonra ㄜ'dir (喝 ㄏㄜ, 個 ㄍㄜˋ), ama ㄧ ya da ㄩ'dan sonra ㄝ'dir (謝 ㄒㄧㄝˋ, 也 ㄧㄝˇ, 月 ㄩㄝˋ).
Çözüm: 波/我 ve 喝/謝 çiftlerini onar kez yaz, sonra hepsini karıştıran bir cümle yaz: 我也喝 ㄨㄛˇ ㄧㄝˇ ㄏㄜ.
6. Nötr tonu yanlış girmek
Neden olur: kitaplar nötr ton noktasını hecenin önüne basar (˙ㄇㄚ); bu yüzden öğrenenler onu önce yazmaya çalışır ya da vurgusuz duyulduğu için hiç yazmaz.
Çözüm: noktayı her ton gibi en son yaz: 嗎 için ㄇ, ㄚ, ˙. Günlük hayatta sık geçen nötr tonlu kelimeleri birlikte çalış: 謝謝 ㄒㄧㄝˋ ˙ㄒㄧㄝ, 的 ˙ㄉㄜ, 嗎 ˙ㄇㄚ. Kelimenin tamamını yazdığında giriş yöntemi, sen emin olmasan bile çoğu zaman doğru karakteri bulur; bu da tek tek karakter yerine kelime yazmak için bir neden daha.
7. Yanlış eş sesliyi seçmek
Neden olur: tek bir ses birçok karaktere karşılık gelebilir. Tek başına ㄕˋ; 是, 事, 試 ya da 市 olabilir. Her seferinde tek hece yazmak giriş yöntemine hiç bağlam vermez ve ilk adayı bakmadan kabul etmek metninde yanlış karakterler bırakır.
Çözüm: kelimelerin ya da ifadelerin tamamını yaz, sonra devam etmeden önce sonucu oku. Bir kelime yanlış çıkarsa adayları aç ve bilerek seç. Cümleyi bir kez geri okumak, sonradan bir yazım hatasını açıklamaktan daha hızlıdır.
8. Sürekli klavyeye bakmak
Neden olur: 37 sembol ve tonlarla her tuşu tek tek aramak daha güvenli gelir. Ama o zaman gözlerin tuşlarla metin arasında gidip gelir ve hız durur.
Çözüm: bütün klavye yerine tuş gruplarıyla çalış. Bir grupla başla (örneğin ㄅㄆㄇㄈ ve ㄉㄊㄋㄌ), bakmayı bırakana kadar yalnızca bunları ve birkaç son sesi kullanan heceler yaz, sonra sıradaki grubu ekle. Tuşlara bakmak yerine Zhuyin tablosunu yakınında tut. Hâlâ kaçırdığın sembolleri takip et: Typomo'nun istatistikleri haftanın zayıf sembollerini listeler, böylece hangi grubu tekrarlayacağını bilirsin. Bir program istiyorsan iki haftalık Zhuyin planı bunu gün gün yayar.
Sık sorulan sorular
Yazarken ㄣ ile ㄥ'yi nasıl ayırt ederim?
Onları 真 ㄓㄣ / 蒸 ㄓㄥ ve 心 ㄒㄧㄣ / 星 ㄒㄧㄥ gibi çiftler hâlinde öğren ve her çifti yazmadan önce dinle. Bir kelimeden emin değilsen bir kez kontrol et ve yazımı yerleşsin diye birkaç kez yaz.
Neden sürekli ㄩ yerine ㄨ yazıyorum?
Pinyin ju, qu ve xu'yu ü noktaları olmadan yazar, bu yüzden ses u gibi görünür. Zhuyin'de bu heceler ㄩ kullanır: 去 ㄑㄩˋ'dir. Alışkanlık değişene kadar yazarken Zhuyin yazımını sesli söyle.
Zhuyin ile yazmayı öğrenmenin en iyi yolu ne?
Kısa günlük oturumlar, uzun ve seyrek oturumlardan daha iyi işler. Sembolleri küçük tuş gruplarıyla öğren, rastgele semboller yerine gerçek kelimeler yaz ve en çok kaçırdığın tuşları tekrar et.
我'yi ㄛˇ diye yazmak hata mı?
Evet. 我 ㄨㄛˇ'dir. ㄛ, 喔 ㄛ'da olduğu gibi tek başına bir hece oluşturabilir ama 我'nin yazımı bu değildir.
