Home
Typomo.

Een systeem kiezen

Zhuyin vs Pinyin: hoe ze verschillen en welke je leert

Beide systemen schrijven de klanken van het Mandarijn op, en ze komen bijna één op één met elkaar overeen. De echte verschillen zitten in waar ze worden gebruikt, hoe ze eruitzien en hoe je ermee typt.

Kort antwoord

Pinyin gebruikt Latijnse letters en is de standaard op het Chinese vasteland en in de meeste internationale lesboeken. Zhuyin (Bopomofo) gebruikt 37 eigen tekens en is wat Taiwan gebruikt op school, in kinderboeken en bij het dagelijks typen op de telefoon. Leer je Taiwanees Mandarijn, woon je in Taiwan of lees je Taiwanese kinderboeken, dan loont Zhuyin. Ken je Pinyin al, dan kun je er met een paar weken korte oefening Zhuyin bij leren en beide houden.

Zhuyin en Pinyin in één oogopslag

Zhuyin en Hanyu Pinyin beschrijven dezelfde klanken van het Mandarijn. Bijna elke Pinyin-spelling heeft een exacte Zhuyin-tegenhanger, dus als je het ene leert, wordt het andere veel makkelijker. Zo verhouden ze zich in de praktijk.

Zhuyin vs Pinyin
Zhuyin (Bopomofo)Hanyu Pinyin
Wie gebruikt hetTaiwan: scholen, kinderboeken, de meest gebruikte invoer op telefoon en computerHet Chinese vasteland en de meeste internationale lesboeken; Taiwan gebruikt het ook voor plaatsnamen en borden
Schrift37 eigen tekens (ㄅㄆㄇㄈ…)Latijnse letters met toontekens (mā, má…)
TypenZhuyin-toetsenbord: één toets per teken, plus toontoetsenGetypt op een gewoon Latijns toetsenbord, meestal zonder tonen
DubbelzinnigheidElk teken is één klank, zonder band met de spelling van je moedertaalBekende letters brengen oude gewoonten mee (q, x, c, zh); een paar spellingsverkortingen verbergen klanken
LeercurveEerst nieuwe vormen leren, daarna heel regelmatigVanaf dag één leesbaar, daarna spellingsregels om je eigen te maken

Waar je elk systeem tegenkomt

In Taiwan leren kinderen lezen met Zhuyin voordat ze veel karakters kennen, en in kinderboeken staat het naast de karakters gedrukt. De meeste mensen in Taiwan typen Chinees ook met een Zhuyin-toetsenbord op hun telefoon en computer, dus het hoort bij het dagelijks leven en is niet alleen iets voor op school.

Hanyu Pinyin is het systeem van het Chinese vasteland en van de meeste lesboeken voor internationale studenten. Taiwan gebruikt het voor de romanisering van plaatsnamen en straatnaamborden, dus je ziet het daar ook, maar vooral in die rol.

De vraag is dus niet zozeer "wat is beter", maar eerder "naar welke wereld ga je toe".

De lastige spellingen naast elkaar

De basisletters komen eenvoudig overeen: b is ㄅ, m is ㄇ, zh is ㄓ, an is ㄢ. De verrassingen zitten waar Pinyin een verkorting gebruikt en Zhuyin elke klank uitspelt. Die zijn het waard om apart te leren, want juist daar spreken Pinyin-leerlingen woorden het vaakst verkeerd uit.

Pinyin-verkortingen en hun Zhuyin-spelling
PinyinZhuyinVoorbeeld
iuㄧㄡ六 ㄌㄧㄡˋ liù
uiㄨㄟ對 ㄉㄨㄟˋ duì
chunㄔㄨㄣ春 ㄔㄨㄣ chūn
jun / qun / xun / yunㄩㄣ群 ㄑㄩㄣˊ qún
ju / qu / xu (zonder de puntjes van ü)ㄐㄩ / ㄑㄩ / ㄒㄩ去 ㄑㄩˋ qù
yuㄩ魚 ㄩˊ yú
yi / wuㄧ / ㄨ一 ㄧ yī, 五 ㄨˇ wǔ
zhi / chi / shi / riㄓ / ㄔ / ㄕ / ㄖ alleen知 ㄓ zhī
zi / ci / siㄗ / ㄘ / ㄙ alleen四 ㄙˋ sì
ie (ê)ㄧㄝ謝 ㄒㄧㄝˋ xiè

De -i in zhi, chi, shi, zi, ci en si is niet de klinker van yi. Zhuyin maakt dat duidelijk door ㄓ of ㄙ te schrijven zonder iets erachter.

Typen: het grootste praktische verschil

Met Pinyin typ je letters op het toetsenbord dat je al kent en kies je karakters uit een lijst, meestal zonder tonen in te voeren. Je kunt snel beginnen, maar omdat de tonen ontbreken, kan de lijst met kandidaten lang zijn.

Met Zhuyin heeft elk teken een eigen toets en sluit je elke lettergreep af met een toontoets (op een computer is de spatie de 1e toon). Het kost wat oefening om de indeling te leren, maar de toon die je typt maakt de lijst met kandidaten kleiner, en je traint jezelf om bij alles wat je schrijft aan tonen te denken.

Een Zhuyin-toetsenbord instellen op een iPhone, iPad of Mac kost een minuut; zie een Zhuyin-toetsenbord instellen en hoe je Zhuyin typt.

Moet je Zhuyin leren?

Een eerlijk antwoord hangt af van waar je Mandarijn naartoe gaat. Zhuyin is op de lange termijn niet moeilijker, maar het is een extra stap als alles om je heen Pinyin gebruikt.

  • Je leert Taiwanees Mandarijn of woont in Taiwan: Zhuyin loont. Lessen, materiaal en de mensen met wie je typt, gebruiken het.
  • Je leest Taiwanese kinderboeken of schoolmateriaal: Zhuyin staat naast de karakters gedrukt, dus je hebt het nodig om ze te gebruiken.
  • Je studeert alleen met materiaal van het Chinese vasteland: Pinyin is genoeg; Zhuyin is optioneel.
  • Je bent al vertrouwd met Pinyin: je hoeft niet te kiezen. Je kent de klanken al, dus Zhuyin erbij leren is vooral 37 vormen en de spellingen hierboven leren.

Zhuyin erbij leren als je Pinyin al kent

Wie Pinyin kent, heeft een echte voorsprong. Je kent de klanken en tonen al, dus het werk is vormen koppelen aan klanken die je al kunt uitspreken. Met korte dagelijkse sessies kunnen veel leerlingen de tekens in ongeveer twee weken lezen en typen, en daarna Pinyin blijven gebruiken waar dat handiger is.

Begin met de Zhuyin-tabel, die bij elk teken de Pinyin laat zien, en volg een tweewekenplan voor Zhuyin om de 37 tekens over behapbare dagen te verdelen. Wat je leert ook typen, in plaats van het alleen te lezen, zorgt ervoor dat de vormen blijven hangen.

Typomo is rond dat idee gebouwd: je leert de tekens op een oefentoetsenbord met dezelfde indeling als het Zhuyin-toetsenbord van de iPhone, en gebruikt ze daarna om woorden en zinnen te typen.

Veelgestelde vragen

Is Zhuyin moeilijker dan Pinyin?

Zhuyin kost in het begin iets meer tijd, omdat de 37 tekens nieuw zijn. Daarna is het heel regelmatig: één teken is altijd één klank, zonder de spellingsverkortingen van Pinyin. Veel leerlingen vinden het niet moeilijker zodra de vormen vertrouwd zijn.

Moet ik Zhuyin leren als ik Pinyin al ken?

Leer je Taiwanees Mandarijn of breng je tijd door in Taiwan, dan is het de moeite waard. Je kent de klanken al, dus je leert vooral nieuwe vormen. Je kunt Pinyin ernaast blijven gebruiken.

Gebruiken mensen in Taiwan Pinyin?

Taiwan gebruikt Hanyu Pinyin voor de romanisering van plaatsnamen en borden. Om te leren lezen en om Chinees te typen is Zhuyin het gangbare systeem.

Kan ik traditioneel Chinees typen met Pinyin?

Ja, Pinyin-invoermethoden kunnen traditionele karakters opleveren. Toch stappen veel leerlingen van Taiwanees Mandarijn over op Zhuyin-invoer, omdat dat overeenkomt met wat ze in Taiwanees materiaal zien en omdat ze zo tonen oefenen.

Voeg Zhuyin toe aan wat je al kent

Typomo maakt van de 37 tekens korte dagelijkse typoefeningen en brengt je daarna verder naar woorden en zinnen in het Taiwanees Mandarijn.

Download in de App Store (opent in een nieuw tabblad)