# Cách đọc Bopomofo thành tiếng: ㄅㄛ hay ㄅㄜ?

Nhờ hai người Đài Loan đọc bảng chú âm, bạn có thể nghe thấy hai cách mở đầu khác nhau. Đây là khác biệt đó, lý do nó không ảnh hưởng đến từ ngữ thật, và cách gọi tên từng ký hiệu.

Cập nhật 2026-11-21

## Trả lời nhanh

Bốn ký hiệu đầu tiên ㄅㄆㄇㄈ được đọc theo hai cách ở Đài Loan: ㄅㄛ ㄆㄛ ㄇㄛ ㄈㄛ (bo po mo fo, thường được giới thiệu là cách đọc chuẩn) và ㄅㄜ ㄆㄜ ㄇㄜ ㄈㄜ (be pe me fe, rất phổ biến trong đời sống hằng ngày). Cả hai đều được hiểu. Khác biệt chỉ nằm ở tên gọi của bốn ký hiệu này; không có từ nào được phát âm, viết hay gõ khác đi.

## Hai cách đọc ㄅㄆㄇㄈ

Phụ âm khó đọc khi đứng một mình, nên khi gọi tên một thanh mẫu chú âm, người ta thêm một nguyên âm để nghe được, giống như tiếng Việt gọi chữ B là “bê”. Với ㄅㄆㄇㄈ có hai thói quen:

- **ㄅㄛ ㄆㄛ ㄇㄛ ㄈㄛ (bo, po, mo, fo):** thường được giới thiệu là cách đọc chuẩn, và là nguồn gốc của tên “Bopomofo”. Cách này cũng giống cách người học pinyin đọc b, p, m, f.
- **ㄅㄜ ㄆㄜ ㄇㄜ ㄈㄜ (be, pe, me, fe):** cách nhiều người Đài Loan thực sự nói hằng ngày, trong lớp học và ở nhà.

> Nguyên âm ㄜ ở đây là âm trong 哥 ㄍㄜ gē, không phải chữ “e” của tiếng Việt.

## Chỉ tên gọi thay đổi, từ ngữ thì không

Đây là điểm quan trọng nhất và cũng là điều người học hay lo nhất. Việc chọn ㄅㄛ hay ㄅㄜ chỉ liên quan đến **cách bạn gọi tên ký hiệu** khi đọc thuộc lòng hoặc đánh vần thành tiếng.

Nó không ảnh hưởng gì đến từ ngữ thật. 爸 vẫn là ㄅㄚˋ, 媽 là ㄇㄚ, 我 là ㄨㄛˇ. Không ai viết hay gõ khác đi, và các phím trên bàn phím chú âm vẫn như nhau. Dù bạn nghe cách đọc nào từ giáo viên hay bạn bè, bạn vẫn đang học cùng một hệ thống.

Tên gọi chỉ quan trọng khi nói chuyện về cách viết. Nếu một người bạn Đài Loan nói một từ bắt đầu bằng “ㄅㄜ” mà sách của bạn dạy “ㄅㄛ”, họ đang nói về cùng một ký hiệu. Khi đã biết có hai tên gọi, những lúc như vậy sẽ không còn gây bối rối.

## Thứ tự đọc 37 ký hiệu

Chú âm có một thứ tự cố định mà người Đài Loan học từ nhỏ, giống như bảng chữ cái A, Ă, Â của trẻ em Việt Nam. Đọc theo nhóm, thứ tự đó là:

- ㄅㄆㄇㄈ · ㄉㄊㄋㄌ · ㄍㄎㄏ · ㄐㄑㄒ
- ㄓㄔㄕㄖ · ㄗㄘㄙ
- ㄚㄛㄜㄝ · ㄞㄟㄠㄡ · ㄢㄣㄤㄥ · ㄦ
- ㄧㄨㄩ

> Thuộc thứ tự này có ích khi gõ phím: trên bố cục chú âm chuẩn của máy tính, các cột phím gần như đi theo thứ tự đó, với ㄅㄆㄇㄈ dọc một cột và ㄉㄊㄋㄌ dọc cột kế tiếp.

## Các ký hiệu khác được gọi tên thế nào

Chỉ ㄅㄆㄇㄈ có hai cách đọc phổ biến. Các ký hiệu còn lại được gọi tên theo một quy luật nhất quán, đáng để biết vì đó là những gì bạn sẽ nghe khi ai đó đánh vần một từ cho bạn.

Tên gọi khi đọc thuộc lòng chú âm

| Ký hiệu | Đọc là | Lý do |
| --- | --- | --- |
| ㄅㄆㄇㄈ | ㄅㄛ ㄆㄛ ㄇㄛ ㄈㄛ hoặc ㄅㄜ ㄆㄜ ㄇㄜ ㄈㄜ | thêm một nguyên âm; có hai thói quen |
| ㄉㄊㄋㄌ | ㄉㄜ ㄊㄜ ㄋㄜ ㄌㄜ | thêm nguyên âm ㄜ |
| ㄍㄎㄏ | ㄍㄜ ㄎㄜ ㄏㄜ | thêm nguyên âm ㄜ |
| ㄐㄑㄒ | ㄐㄧ ㄑㄧ ㄒㄧ | thêm nguyên âm ㄧ |
| ㄓㄔㄕㄖㄗㄘㄙ | đọc như chính âm tiết của chúng (zhi, chi, shi, ri, zi, ci, si) | chúng vốn đã đọc được khi đứng một mình |
| ㄧㄨㄩ và 13 vận mẫu | đọc đúng như chính chúng | chúng vốn đã là nguyên âm |

## Người học nên dùng cách đọc nào?

Không có câu trả lời sai. Một nguyên tắc đơn giản rất hiệu quả: **chọn một cách, dùng nhất quán, và tập nhận ra cả hai.**

Nếu giáo viên, người yêu hay những người xung quanh bạn nói ㄅㄜ, hãy theo họ; ở Đài Loan cách này nghe rất tự nhiên. Nếu bạn học pinyin trước, hoặc giáo trình dùng ㄅㄛ, cũng hoàn toàn ổn. Điều quan trọng là bạn gắn nhanh mỗi hình dạng với âm của nó, và không bị lúng túng khi ai đó dùng cách đọc kia.

- Sống ở Đài Loan hoặc học cùng bạn bè người Đài Loan: ㄅㄜ sẽ khớp với những gì bạn nghe nhiều nhất.
- Học theo giáo trình hoặc lớp học dùng ㄅㄛ: cứ theo lớp học.
- Dạy trẻ em hoặc một nhóm: thống nhất một cách và giữ giống nhau cho mọi người.

## Nghe và luyện tên gọi các ký hiệu

Cách nhanh nhất để nhớ tên gọi là nghe chúng trong lúc dùng ký hiệu. Đọc tên từng ký hiệu khi viết hoặc gõ sẽ gắn kết âm thanh, hình dạng và phím với nhau.

Typomo có thể đọc to từng ký hiệu khi bạn gõ, và phần cài đặt cho phép chọn ㄅㄜ ㄆㄜ ㄇㄜ ㄈㄜ (mặc định) hoặc ㄅㄛ ㄆㄛ ㄇㄛ ㄈㄛ. Chỉ tên của bốn ký hiệu đó thay đổi. Để xem mọi ký hiệu kèm từ ví dụ, hãy mở [bảng chú âm](https://typomo.app/vi/guides/zhuyin-chart); để biết thứ tự ứng dụng dạy các ký hiệu, xem [lộ trình học](https://typomo.app/vi/features/learning-path) và [luyện gõ bàn phím chú âm](https://typomo.app/vi/features/zhuyin-keyboard-practice).

## Câu hỏi thường gặp

### Đọc là bo po mo fo hay be pe me fe?

Cả hai đều được dùng ở Đài Loan. Bo po mo fo (ㄅㄛ ㄆㄛ ㄇㄛ ㄈㄛ) thường được giới thiệu là cách đọc chuẩn, còn be pe me fe (ㄅㄜ ㄆㄜ ㄇㄜ ㄈㄜ) rất phổ biến trong đời sống hằng ngày. Ai cũng hiểu cả hai cách.

### Cách đọc này có làm thay đổi cách phát âm từ ngữ không?

Không. Nó chỉ thay đổi cách gọi tên ㄅㄆㄇㄈ khi đọc thuộc bảng chú âm. Các từ như 爸 ㄅㄚˋ hay 媽 ㄇㄚ vẫn phát âm y hệt, và không có gì được gõ khác đi.

### ㄓ hay ㄙ đứng riêng thì đọc thế nào?

ㄓㄔㄕㄖㄗㄘㄙ được gọi tên bằng chính âm tiết mà chúng tạo ra khi đứng một mình: zhi, chi, shi, ri, zi, ci, si. Các thanh mẫu khác được thêm một nguyên âm, như ㄉㄜ hay ㄐㄧ.

### 37 ký hiệu được đọc theo thứ tự nào?

Đầu tiên là các thanh mẫu từ ㄅㄆㄇㄈ đến ㄗㄘㄙ, sau đó là các vận mẫu ㄚㄛㄜㄝ ㄞㄟㄠㄡ ㄢㄣㄤㄥ ㄦ, và cuối cùng là ㄧㄨㄩ.

## Đọc tiếp

- [Bảng chú âm (Bopomofo) đầy đủ, kèm thanh điệu](https://typomo.app/vi/guides/zhuyin-chart): Đủ 37 ký hiệu chú âm kèm pinyin và ví dụ, cùng năm dấu thanh và vị trí của dấu thanh nhẹ.
- [Một lộ trình từ 37 ký hiệu chú âm đến câu hoàn chỉnh](https://typomo.app/vi/features/learning-path): Năm bài học ký hiệu, rồi một giai đoạn từ vựng, một giai đoạn câu và từ của riêng bạn, tất cả đều gõ bằng chú âm.
- [Kế hoạch hai tuần học chú âm, mỗi ngày 15–20 phút](https://typomo.app/vi/guides/two-week-zhuyin-plan): Kế hoạch 14 ngày học chú âm, mỗi ngày 15–20 phút, từ những ký hiệu đầu tiên đến câu ngắn.

## Nghe từng ký hiệu khi bạn gõ

Typomo đọc to mọi ký hiệu chú âm khi bạn gõ, theo kiểu ㄅㄜ hoặc ㄅㄛ mà bạn chọn, để tên gọi và hình dạng cùng in vào trí nhớ.

[Tải trên App Store](https://apps.apple.com/app/id6836787296)

Canonical HTML: <https://typomo.app/vi/guides/bopomofo-reading>
